ROMANTYZM - TABELA

ROMANTYZM - TABELA

ROMANTYZM EUROPA 1798-1848 (1850) 1798 – początek Wielkiej Rewolucji ­Francuskiej 1848 – Wiosna Ludów 1950 – startuje...

„Wesele” - Stanisław Wyspiański

„Wesele” - Stanisław Wyspiański

Miejsce akcji Podkrakowska wieś Bronowice. Zabór austriacki: największa autonomia: szkolnictwo w języku polskim, swoboda głoszenia haseł...

Akademia maturalna cz. 5

Akademia maturalna cz. 5

WYPOWIEDŹ MONOLOGOWA – KROK PO KROKU Kluczem do sukcesu egzaminacyjnego jest, o czym wspominam właściwie przy każdej sposobności, zastosowanie...

  • ROMANTYZM - TABELA

    ROMANTYZM - TABELA

  • „Wesele” - Stanisław Wyspiański

    „Wesele” - Stanisław Wyspiański

  • Akademia maturalna cz. 5

    Akademia maturalna cz. 5

Matura

Tabela lektur oświeceniowych
Kandyd – Wolter Temat Co jest ważne?  Co pisać, z czym kojarzyć? Wolt...

Więcej

Tabela lektur barokowych
Świętoszek  – Molier
Temat Co jest ważne?  Co pisać, z czym kojar...

Więcej

OŚWIECENIE - TABELA
OŚWIECENIE - XVIII WIEK  
Znajdujemy się u progu współczesnego świata. W t...

Więcej

„Nad Niemnem” - Eliza Orzeszkowa
Czas i miejsce akcji
Lipiec i sierpień 1886 roku na Grodzieńszczyźnie; dworki –...

Więcej

Tabela lektur renesansowych
Krótka rozprawa między trzema osobami, Panem, Wójtem a Plebanem – Mikołaj Rej
...

Więcej

„Ludzie bezdomni” - Żeromskiego
Żeromski bynajmniej nie zamierzał stworzyć nieskazitelnej, czystej postaci owładniętej jedynie myślą...

Więcej

TEST z Szekspira z komentarzem
 1. Williama Szekspira nazywa się również mistrzem za Stratfordu, gdyż:
a. pochodził z m...

Więcej

Dziedzictwo epok - Tabela 3 TYP- IDEAŁ
Tabela 3  Typ - ideał

Przegląd okresów historycznoliterackich według ich zawartośc...

Więcej

Dziedzictwo epok - Tabela 2 CZŁOWIEK
 Tabela 2  Człowiek
Przegląd okresów historycznoliterackich według ich zawartości i...

Więcej

TEST z literatury modernistycznej
Sprawdź swoją wiedzę z zakresu literatury modernistycznej
 
1. Patronat filozofic...

Więcej

„Giaur” - kartkówka
 Sprawdź swoją wiedzę z Giaura.


1. Czy istnieje jakaś sugestia co do narodow...

Więcej

„Nie-Boska komedia” - Zygmunta Krasińskiego
Początkowo dramat Zygmunta Krasińskiego miał nosić tytuł Mąż i skupić tym samym uwagę czytelnik...

Więcej

Twoja przyszłość

Chcę zostać... ETNOGRAFEM
Charakterystyka zawodu
Etnograf (etnolog) to osoba, która zajmuje się odkrywaniem, badaniem...

Więcej

Zawód architekt wnętrz
Jest to specjalista, który zajmuje się aranżacją, wystrojem i wyposażeniem rozmaitych pomies...

Więcej

Chcę projektować i budować
Branża budowlana


W pracowni projektowej... ...


Archite...

Więcej

Chcę pracować przy filmie.
Zawody związane z teatrem i filmem

Pracować przy produkcji filmu, poczuć atmosferę plan...

Więcej

Kierunek studiów - archeologia
Inwestycje w liceum

Jeśli poważnie myślisz o studiowaniu archeologii, zacznij inw...

Więcej

Archeolog

Na czym polega praca archeologa?

Archeolog bada przeszłość zdobywając m...

Więcej

Jak wybrać właściwy kierunek studiów?
Przede wszystkim przy wyborze studiów warto zastanowić się nad ogólnie znaną kwestią:
mieć ...

Więcej

Zawody przyszłości – prognoza
Wybór studiów bezpośrednio wiąże się z przyszłą pracą, dlatego to tak ważna decyzja. Tym istotniejsz...

Więcej

Inwestycje

Galeria
„Płonąca żyrafa” - Salvador Dali
Świat na obrazach Salwadora Dali to kraina...

Więcej

Spotkanie z poezją
Spotkanie 3. Lingwizm i poezja Mirona Białoszewskiego

Po co to zrobił...

Więcej

Filozofia
Pomysły na „początek” istnienia
Filozofia to miłość mądrości. Próba poznania i zrozumienia spraw...

Więcej

Zapiski erudyty
 Filozofia  1. Jak powstał świat?
Pomysły na „początek” istnienia


Tales z Miletu: Początkiem wszechrzeczy...

Więcej

Czym jest poezja?
Spotkanie 1.
Zacznijmy od ustalenia: czym jest poezja i czego w niej...

Więcej

Poeci XX wieku
Guillaume Apollinaire
Ideolog „bandy Picassa’; wiecznie „cierpiący na miłość’, spadkobierca Francoisa Villona...

Więcej

Jak się uczyć?
Techniki zapamiętywania

Trzeba wiedzieć o tym, że pamięć to proces składający...

Więcej

„Nad Niemnem” – powieść realistyczna czy tendencyjna? )

Realizm powieści jest niezaprzeczalny.   

  • Wierne przedstawienie obrazu społeczeństwa:
    • środowiska arystokratycznego – pani Andrzejowa i Zygmunt Korczyńscy,
    • ziemiańskiego – Korczyńscy,
    • zaściankowego – mieszkańcy Bohatyrowicz.
  • Stypizowanie postaci, wyrazistość i dokładność w przedstawieniu charakterów i tła obyczajowego. Eliza Orzeszkowa z drobiazgowością opisała Korczyn, Bohatyrowicze, Olszynkę, Osowce.
  • Działania bohaterów umotywowane są nie tylko przyczynami współczesnymi, ale także dawnymi – występują odniesienia do historii, czyli nawiązania do niedawnych powstań i bardzo odległych w czasie dziejów Jana i Cecylii.
  • Narracja w powieści realistycznej jest prowadzona w trzeciej osobie, narrator jest bezosobowy, bezstronny, opowiada o świecie zewnętrznym, ale nie wnika w psychikę postaci – jest to tak zwana narracja przezroczysta.  

Wszystkie te cechy możemy odnaleźć w Nad Niemnem, badacze literatury uważają, że Orzeszkowa stworzyła wręcz ideał realistycznej powieści pozytywistycznej.

 

Ale czy powieść Orzeszkowej jest zupełnie pozbawiona tendencyjności?  

Powieść tendencyjna, nazywana powieścią z tezą, od powieści realistycznej różni się tym, że najważniejszym celem, któremu podporządkowane są wszystkie inne, jest udowodnienie pewnej tezy. Teza taka jest zwykle założeniem politycznym lub ideologicznym, aktualnym w danym czasie.
Bohaterowie powieści tendencyjnej są wyraźnie podzieleni na dobrych i złych (czarne charaktery i świetlane postacie), a ich postępowanie jest pozytywnym albo negatywnym przykładem ilustrującym założoną tezę.
 

  • W Nad Niemnem na pewno dostrzeżemy pewne cechy charakterystyczne dla tego typu powieści. Sama autorka w jednej z wypowiedzi stwierdziła, że najważniejszym motywem powieści jest powstanie 1863 roku. W całej książce zauważymy, że jednym z istotniejszych kryteriów oceny postaci jest właśnie ich stosunek do sprawy narodowej. Na przykład Anzelm Bohatyrowicz przekonuje się do Justyny, kiedy razem odwiedzają mogiłę.
  • Innym ważnym kryterium, według którego oceniamy bohaterów, jest ich stosunek do pracy. Choć bez dodatkowych komentarzy, ale wyraźnie negatywnie przedstawieni są Emilia i Zygmunt Korczyńscy. Są to postacie piękne fizycznie, ale ich postępowanie budzi niechęć. Rozmowy Benedykta i Witolda można nazwać dyskursami o sprawach aktualnych. Również w wielu wypowiedziach Justyny odnajdziemy wyraźne ślady ideologii pozytywistycznej.

 

Zapamiętaj cechy powieści realistycznej: 

  • odtwarza świat i środowisko według Stendhalowskiej maksymy „powieść – zwierciadło przechadzające się po gościńcu”;
  • postacie są charakteryzowane przez opis ich otoczenia;
  • dba o realizm szczegółu i szczegółowość opisu;
  • posługuje się narracją przezroczystą, obiektywną, zdystansowaną. 


Realizm szczegółu

To cecha eposu zastosowana przez twórców powieści realistycznej. Spotkamy się zatem w ich utworach z dokładnym, wręcz fotograficznym opisem przestrzeni, pejzażu, nawet osób. Czasem zdaje się, że opisany szczegół dostrzegamy dzięki kamerze, która wydobywa go, zbliżając się doń z oddali, z dalekiej perspektywy. Technikę tę możemy zaobserwować we wstępie do Ojca Goriot: Paryż, dzielnica, jej uliczki, pensjonat pani Vauquer. 


Jeśli, patrząc na członków stanu szlacheckiego, zbierzemy wnioski na temat skutków życia bez pracy, będą to:  

  • choroba fizyczna, słabość ciała i duszy,
  • brak motywu do życia, ospałość i bierność,
  • sztuczność uczuć, maniera i fałsz. 

A jaki efekt daje pracowita egzystencja?

Popatrzmy na zaścianek:  

  • autentyczność i szczerość uczuć,
  • siła fizyczna, zdrowie, radość życia, uroda,
  • zdrowie moralne,
  • aktywność życiowa,
  • satysfakcja z pracy i wolności. 

Orzeszkowa nie pozostawia wyboru czytelnikowi: opłacalność pracy została klarownie wyłożona.