ROMANTYZM - TABELA

ROMANTYZM - TABELA

ROMANTYZM EUROPA 1798-1848 (1850) 1798 – początek Wielkiej Rewolucji ­Francuskiej 1848 – Wiosna Ludów 1950 – startuje...

 Tabela lektur romantycznych

Tabela lektur romantycznych

Cierpienia młodego Wertera – Johann Wolfgang Goethe Temat Co jest ważne?  Co pisać, z czym kojarzyć? Gatunek: powieść...

Akademia maturalna cz. 5

Akademia maturalna cz. 5

WYPOWIEDŹ MONOLOGOWA – KROK PO KROKU Kluczem do sukcesu egzaminacyjnego jest, o czym wspominam właściwie przy każdej sposobności, zastosowanie...

  • ROMANTYZM - TABELA

    ROMANTYZM - TABELA

  •  Tabela lektur romantycznych

    Tabela lektur romantycznych

  • Akademia maturalna cz. 5

    Akademia maturalna cz. 5

Matura

POZYTYWIZM - TABELA
POZYTYWIZM 1864-1890  1864 – klęska powstania styczniowego, pożegnanie ideałów...

Więcej

Tabela lektur modernistycznych
Dzika kaczka – Henryk Ibsen Temat Co jest ważne?  Co pisać, z czym kojarzyć? ...

Więcej

„Biblia” - TABELA
Biblia Biblia objaśnienia
Jak powstał świat?
Kosmogonia biblijna dokładn...

Więcej

Tabela lektur oświeceniowych
Kandyd – Wolter Temat Co jest ważne?  Co pisać, z czym kojarzyć? Wolt...

Więcej

Tabela lektur barokowych
Świętoszek  – Molier
Temat Co jest ważne?  Co pisać, z czym kojar...

Więcej

OŚWIECENIE - TABELA
OŚWIECENIE - XVIII WIEK  
Znajdujemy się u progu współczesnego świata. W t...

Więcej

„Nad Niemnem” - Eliza Orzeszkowa
Czas i miejsce akcji
Lipiec i sierpień 1886 roku na Grodzieńszczyźnie; dworki –...

Więcej

Tabela lektur renesansowych
Krótka rozprawa między trzema osobami, Panem, Wójtem a Plebanem – Mikołaj Rej
...

Więcej

„Ludzie bezdomni” - Żeromskiego
Żeromski bynajmniej nie zamierzał stworzyć nieskazitelnej, czystej postaci owładniętej jedynie myślą...

Więcej

TEST z Szekspira z komentarzem
 1. Williama Szekspira nazywa się również mistrzem za Stratfordu, gdyż:
a. pochodził z m...

Więcej

Dziedzictwo epok - Tabela 5 ROZUM- WIEDZA...
 Tabela 5.  Rozum - wiedza

Przegląd okresów historycznoliterackich według ich...

Więcej

Dziedzictwo epok - Tabela 3 TYP- IDEAŁ
Tabela 3  Typ - ideał

Przegląd okresów historycznoliterackich według ich zawartośc...

Więcej

Twoja przyszłość

Chcę zostać... ETNOGRAFEM
Charakterystyka zawodu
Etnograf (etnolog) to osoba, która zajmuje się odkrywaniem, badaniem...

Więcej

Zawód architekt wnętrz
Jest to specjalista, który zajmuje się aranżacją, wystrojem i wyposażeniem rozmaitych pomies...

Więcej

Chcę projektować i budować
Branża budowlana


W pracowni projektowej... ...


Archite...

Więcej

Chcę pracować przy filmie.
Zawody związane z teatrem i filmem

Pracować przy produkcji filmu, poczuć atmosferę plan...

Więcej

Kierunek studiów - archeologia
Inwestycje w liceum

Jeśli poważnie myślisz o studiowaniu archeologii, zacznij inw...

Więcej

Archeolog

Na czym polega praca archeologa?

Archeolog bada przeszłość zdobywając m...

Więcej

Jak wybrać właściwy kierunek studiów?
Przede wszystkim przy wyborze studiów warto zastanowić się nad ogólnie znaną kwestią:
mieć ...

Więcej

Zawody przyszłości – prognoza
Wybór studiów bezpośrednio wiąże się z przyszłą pracą, dlatego to tak ważna decyzja. Tym istotniejsz...

Więcej

Inwestycje

Galeria
„Płonąca żyrafa” - Salvador Dali
Świat na obrazach Salwadora Dali to kraina...

Więcej

Spotkanie z poezją
Spotkanie 3. Lingwizm i poezja Mirona Białoszewskiego

Po co to zrobił...

Więcej

Filozofia
Pomysły na „początek” istnienia
Filozofia to miłość mądrości. Próba poznania i zrozumienia spraw...

Więcej

Zapiski erudyty
 Filozofia  1. Jak powstał świat?
Pomysły na „początek” istnienia


Tales z Miletu: Początkiem wszechrzeczy...

Więcej

Czym jest poezja?
Spotkanie 1.
Zacznijmy od ustalenia: czym jest poezja i czego w niej...

Więcej

Poeci XX wieku
Guillaume Apollinaire
Ideolog „bandy Picassa’; wiecznie „cierpiący na miłość’, spadkobierca Francoisa Villona...

Więcej

Jak się uczyć?
Techniki zapamiętywania

Trzeba wiedzieć o tym, że pamięć to proces składający...

Więcej

"Odyseja" Homera

O czym jest Odyseja?

Na Odyseję Homera składają się 24 księgi opowiadające o tułaczce Odyseusza spod Troi do ojczyzny – Itaki. Dziesięć lat jest na wojnie, a kolejnych dziesięć zabiera mu, obfitująca w przygody, podróż do domu.

 

Czym jest Odyseja?

  • Odyseja jest opowieścią o wielkiej podróży. Niesie w sobie myśl, że życie ludzkie jest wędrówką obfitującą w przygody, wybory, powodzenia i porażki.
  • Jest pochwałą życia – najważniejszy wybór Odyseusza to odrzucenie nieśmiertelności.
  • Jest eposem o człowieku i ludzkiej naturze. Pokazuje archetypy – żądzę władzy, miłość, lęk przed śmiercią. Pokazuje, że człowiek potrafi być szlachetny i sprytny, tchórzliwy i odważny.
  • Odyseusz jest reprezentantem ludzi wobec bogów. Wyraża myśl starożytnych – poczucie godności z racji swojego człowieczeństwa. Potrafi przeciwstawić się bogom i ponieść tego konsekwencje. Wybiera miłość Penelopy – nie bogini Kirke.
  • Odyseja wyraża ludzką ciekawość nieznanych lądów, podróży i zdobywania świata.
  • Jest wyrazem bogatej wyobraźni twórcy – jest przodkiem literatury fantastycznej.



Wartości Odysei

  • Wyraża odwieczną, ludzką tęsknotę za zdobywaniem nowych przestrzeni, penetracją nieznanych lądów. Dominuje w Odysei marzenie, które później popchnęło żeglarzy do odkryć geograficznych, to samo, które nie daje spokoju współczesnym, gdy myślą o tajnikach kosmosu – podobnie zapełniają kosmiczne sfery istotami ze swojej wyobraźni. Jest tu więc tęsknota za poznaniem – ale i lęk przed nieznanym.

  • Jest zbiorem niezwykłych, baśniowych opowieści – dziełem wspaniałej wyobraźni twórczej. Osoba i przygody Odyseusza wiążą w całość wiele opowieści i legend z rozmaitych źródeł, z folkloru różnych kultur.

  • Jest eposem o człowieku i ludzkiej naturze. Pokazuje archetypy – żądzę władzy, miłość, lęk przed śmiercią. Pokazuje, że człowiek potrafi być szlachetny i sprytny, tchórzliwy i odważny.

  • Odyseja skupia się na człowieku – mocy ludzkiego rozumu,  sile, jaką jest inteligencja. Odyseusz jest reprezentantem człowieka, buntuje się przeciw nakazom bogów czy losu, chce sam decydować o sobie.

  • Epos rejestruje i obnaża prawdy o ludzkiej naturze. Podobnie jak niejedna baśń, która piętrzy trudności i zakazy w drodze do upragnionego celu. Oto człowiek jest dzielny, potrafi być chytry i podstępny, potrafi okiełznać naturę, nawet dać radę bogom. Odwaga. Ciekawość ponad wszystko. Pragnienie nieśmiertelności. Pożądanie. Chciwość. Egoizm. Hołd złożony silnej woli. Oto wiele prawd zapisanych w Odysei przez Homera.

  • Można odczytać Odyseję jako parabolę ludzkiego życia – długa wędrówka Odyseusza obrazuje ludzkie życie, Itaka zaś staje sie nie tylko symbolem domu, ale i kresu życia, śmierci.

  • Niesie w sobie myśl, że życie ludzkie jest wędrówką obfitującą w przygody, wybory, powodzenia i porażki.

  • Jest pochwałą życia – najważniejszy wybór Odyseusza to odrzucenie nieśmiertelności.

 

Uniwersalne wartości Odysei

Odyseja to utwor zawierający wiele wzorców ludzkich zachowań aktualnych również współcześnie:

  • postawa człowieka wobec rodziny, którą trzeba pozostawić z różnych przyczyn (wojna, ważny wyjazd, wyjazd w poszukiwaniu pracy, dłuższa delegacja służbowa),

  • postawa człowieka wobec wojny, w której trzeba wziąć udział (Odyseusz jako wódz wykazał się doświadczeniem, mądrością, odwagą, umiejętnościami dyplomatycznymi),

  • postawa człowieka wobec fatum (mimo wielu niepowodzeń Odyseusz nie poddaje się, wciąż pokonuje nowe trudności, choć wie, że jego walka może zakończyć się niepowodzeniem – chcą się zemścić na nim bogowie w odwecie za pokonanie Troi, potem pomścić swoją krzywdę chce też cyklop Polifem, którego Odyseusz oślepił, przeciwko Odysowi występuje ojciec Polifema – Posejdon – jak walczyć na morzu z bogiem mórz?),

  • postawa człowieka podróżnika wobec świata (czy jest on przyjaźnie nastawionym turystą szanującym prawa mieszkańców, których jest gościem, czy dewastatorem kultury innych narodów?),

  • postawa człowieka pozbawionego wszystkiego: domu, przyjaciół, majątku, który po latach powraca do ojczyzny (Odyseusz wraca do Itaki samotny – na obcym okręcie i bez zdobytych w Troi łupów).


Przesłanie utworu

  • Wędrówka Odyseusza ma inny, głębszy wymiar – jest pierwszą w literaturze metaforą ludzkiego losu – podążania z portu narodzin do portu śmierci. Pierwszą, ale nie ostatnią...

  • Odyseusz uosabia ponadczasowe zmagania człowieka z losem, bóstwami i siłami natury.

  • Epos jest dziełem o ludzkiej naturze. Podobnie jak niejedna baśń, która piętrzy trudności i zakazy w drodze do upragnionego celu. Oto człowiek jest dzielny, potrafi być chytry i podstępny, potrafi okiełznać naturę, nawet dać radę bogom. Natura ludzka to: odwaga, ciekawość ponad wszystko, pragnienie nieśmiertelności, pożądanie, chciwość, egoizm.

  • Znajdziesz w eposie archetypy: bunt człowieka wobec losu, miłość, pożądanie przygód, pragnienie poznania i zdobycia świata.
Nawiązanie

Epos Homera mówiący o wędrówce Odyseusza interpretować można jako metaforę ludzkiego życia. Człowiek wędrowiec, homo viator, występuje także w wielu innych utworach, czasem będących bezpośrednim nawiązaniem do Odysei. Należą do nich:

  • dramat Williama Szekspira Troikus i Kressyda (1602),
  • dramat Jeana Racine’a Ifigenia w Aulidzie (1674),
  • Powrót Odysa Stanisława Wyspiańskiego (1907),
  • dramat Gerharta Hauptmanna Łuk Odysa (1914),
  • powieść Ulisses Jamesa Joyce’a (1922).

Akcja ostatniego z wymienionych utworów rozgrywa się w ciągu jednego dnia. Leopold Bloom, 38-letni węgierski Żyd, skromny urzędnik, z zawodu agent reklamowy, wędruje ulicami Dublina. Bloom stanowi odpowiednik Odyseusza, Penelopą jest jego żona Molly, a Stefan Dedal nowym Telemachem. Przygody bohatera Joyce’a są reinterpretacją przygód bohatera Odysei. Niektóre ze scen Ulissesa interpretuje się jako niemal parodie epizodów z wędrówek Odyseusza (np. scena w domu publicznym jako nowa wersja wizyty u Kirke).


Motyw wędrówki Odyseusza jest także często spotykany w liryce, dość wymienić z literatury polskiej

  • Psalm o powrocie Tadeusza Nowaka,
  • Powrót Odysa Grzegorza Białkowskiego,
  • wiersz Leopolda Staffa Odys.



Zapamiętaj znaczenia

  • Itaka – to ojczyzna.
  • Itaka – to zagubiony ląd.
  • Itaka – to przystań na końcu życia, czyli śmierć.



Tematy, przy których można wspomnieć bohatera

  • podróż, wędrówka
  • miłość
  • wierność
  • życie – wędrówką
  • spryt, mądrość
  • dążenie do celu


Zapamiętaj

Epos to... najstarszy gatunek epicki. Stworzył go Homer – osiem stuleci przed naszą erą. Zapisano jego eposy później, Homer przekazywał pieśni ustnie.

Istotą eposu są dzieje przełomowe dla danego narodu (np. wojna). Epos opiewa ważne wydarzenia, a na ich tle dzieje i czyny bohaterów: herosów, bogów, rycerzy, więc nie byle jakich kmiotków. Opowieść musi być opisana podniosłym, pełnym patosu stylem, opiewać czyny rycerskie, bitwy – stąd specjalnością eposu są sceny batalistyczne.

Inne cechy

  • realizmszczegółu – przykład znakomity: dokładny opis tarczy Achillesa,
  • porównania homeryckie
    – jak np. początek opisu pojedynku Hektora z Achillesem,
  • inwokacja – czyli początek dzieła, musi to być koniecznie zwrot ku bóstwu z prośbą o pomoc w tworzeniu,
  • heksametr – stopa metryczna, która organizuje wiersz eposu
  • obecność świata bogów, i ludzi – ich równoległość, która powoduje przemieszanie świata realnego z fantastycznym.